90 йәште ҡыуалаған Хөснөтдин ағай әле лә ат дағалай Эй, ғәжәп тә инде был донъя! Күңелдә бөтөрөлгән уйҙарҙың иге-сиге юҡ. Донъяға ауаз һалып, уның яҡтылығын күрмәй ҡалғандар аҙмы ни?! Ә бына серек бәрәңге ашап, ярым-яланғас үҫкәндәрҙең бөгөн дә иҫән-имендәре бар. Улар — беҙҙең өсөн тере тарих, матур өлгө, барыр юлдарыбыҙҙы яҡтыртыр маяҡ.
Күңелемдең аҡ пәрҙәһен һаҡ ҡына асам да, унда бик тә әсе яҙмышлы, сабыр холоҡло кешене — ауылдашым Хөснөтдин ағай Ғосамовты күрәм. Уның ғәзиз бала саҡтары хаҡында һалмаҡ ҡына итеп һөйләгәндәрен тыңлағанда сәстәр үрә тора, ирекһеҙҙән күҙ йәштәре төйнәлә, тормош иптәше Камиләнең, хатта үҙенең дә күңеле йомшарып китә...

Алина ханым уянып киткәндә ҡояш төшлөккә еткәйне. Бәй, мин ҡайҙа? Ҡырҡ биш йәшлек ҡатын тәүҙә үҙенең ҡайҙа ятҡанын иҫенә төшөрә алмай бер булды. Бөтә ере өҙөлөп килеп ауырта. Ер һөрөп йөрөгән тиерһең. Үҙенең фатирында тиһәң, уның карауаты башҡа урында ине, әле ул бөтөнләй икенсе ерҙә ята. Хатта аҫтында түшәк-фәләне лә юҡ.
Бер аҙҙан ханым үҙенең ҡаты иҙәндә ятҡанына төшөндө. Әллә тағы айнытҡысҡа “ҡунаҡҡа” килтерҙеләрме икән? Улай тиһәң, был бүлмә үтә ҙур һымаҡ. Мөйөштә ике бала ҡыймылдаған кеүек. Әллә хәҙер балаларҙы ла айнытҡысҡа бикләй башланылармы икән? Ҡатын алан-йолан тирә-яғына ҡаранды.

Тәмәке һатыу, тартыу буйынса ниндәй генә закондар ҡабул ителмәһен, төтөн һурыусылар һаны, статистика мәғлүмәттәре раҫлауынса, бер ҙә кәмемәй. Киреһенсә, артҡандан-арта. Шаярып ҡына ауыҙына бер тапҡыр тәмәке ҡабып ҡарап, аҙаҡ уға күнегеп киткәндәр ошо алама ғәҙәттәренән арына алмай йонсой. Һаулыҡтары ҡаҡшауын тойоп, унан ҡотолорға тырышып ҡараусылар төрлө әмәл эҙләп ҡарай, әммә... Ошондай көсһөҙ ихтыярлылар өсөн бер танышымдың — Динар Мәжитовтың — тәмәке ҡоллоғонан ҡотолоу тәжрибәһе менән уртаҡлашмаҡсымын. Был турала — уның үҙ ауыҙынан.
Йәш саҡтарҙағы бер блокнотым ҡулыма килеп эләккәйне, биттәрен асып-асып, ҡараштырып сыҡтым. Шул саҡ эре, матур баҫма хәрефтәр менән теркәп ҡуйылған “Тәмәке — тоғро дуҫым һәм дошманым” тигән яҙмам күҙгә ташланғайны, бер аҙ уйға ҡалдым.

Ҡан биреүсенең хикәйәте
Юғары уҡыу йортонда уҡыған саҡта, сараһыҙҙан (өйләнгәйнем, ике йәшлек сабыйыбыҙ үҫә), ҡан бирергә барҙым. Аҙ булһа ла аҡсаһын түләйҙәр бит. Ә минең йәш саҡ, әрме хеҙмәтенән ҡайтҡанға 2 йыл ғына, көс-ғәйрәт ташып тора. Тик шуныһы уңайһыҙ: 450 грамм ҡан тапшырғандан һуң бер ай ҡайтанан бирергә ярамай. Ә аҡса етмәй, йышыраҡ та бирергә булыр ине.
Ике-өс тапҡыр биргәндән һуң рәтенә төшөнә башланым. Баҡтиһәң, айына икене биреү мөмкинлеге бар. Терапевт тикшереүен сираттағы үткәндә даими килергә теләүемде белдерҙем.

— Кемдән алабыҙ?
— Һорап тораһың тағы, Фәтихә апайҙан инде. Вәт, уныҡы көмөшкә тәк көмөшкә!
Ауылыбыҙҙа тиҫтәләгән кеше көмөшкә менән кәсеп итһә лә, халыҡ айырыуса бирге оста йәшәүсе Фәтихә апайҙыҡын юғары баһалай. “Был тиклем дә оҫта кеше булыр икән!” — тип үҙен дә, көмөшкәһен дә маҡтай-маҡтай эсәләр уның.